donderdag 9 mei 2013

Vorden ging toch over stag, maar de toekomst blijft onzeker


Het is een hele strijd geweest, maar uiteindelijk besloot Vorden toch maar om de Duitse herdenking op 4 Mei te schrappen. De druk was groot van vele kanten, en er was ook angst voor het geplande protest. Dit gaf de burgemeester uiteindelijk gewoon toe. Natuurlijk had hij toen al een hele serie kansen om het conflict op te lossen laten liggen. Tegen domheid valt nu eenmaal niet te werken. Maar of de strijd nu echt voorbij is valt nog te betwijfelen. Er zijn nog steeds plaatselijke stemmen die een gang langs de Duitse graven in het programma willen hebben. Dat was ook tijdens de herdenking zelf te zien. Een behoorlijk deel van het publiek ging toch langs het Duitse grafmonument. Niet de gemeente en ook niet het plaatselijke comité, maar bij het publiek zit er toch wel een duidelijk gevoel voor deze bezettingssoldaten.

Omroep Gelderland maakte zelfs een hele documentaire om de verzoening te prediken en de geschiedenis te vertellen van de begraven Duitsers. Volgens de makers zijn er geen bewijzen dat de mannen die daar begraven liggen betrokken waren bij oorlogsmisdaden. Maar dat is een onzinnige bewering want deze soldaten van Hitler, die in de nadagen van de oorlog omkwamen, hadden al meer dan 5 jaar oorlog achter de rug voordat ze in de buurt van Vorden sneuvelden. Wat ze in die 5 jaar allemaal hebben uitgespookt valt niet meer te achterhalen. Maar dit gaat ook voorbij aan het principe waar het eigenlijk allemaal om gaat. Met verzoening is niets mis. Dat wordt ook iedere dag in praktijk gebracht. Maar waar het omgaat, is dat je op de dag waarop de slachtoffers worden herdacht, ook niet nog eens de daders gaat herdenken. Het is precies dit punt dat in Vorden nog steeds niet doordringt. De Duitse herdenking werd nu geschrapt door de dreiging van protest, maar de intentie is niet veranderd. Dat maakt het ook zo droevig.

Wel moeten we hierbij vaststellen dat het niet allemaal de schuld is van Vorden. Het 4/5 Mei Comité heeft het begrip herdenken zo ver opgerekt uit angst voor verwatering, dat iedereen er zijn gang mee kan gaan. En juist door dit oprekken slaat de verwatering nu toe. Niemand weet nu meer wat wel en wat niet kan. Dat is vragen om problemen. Het feit al dat het Comité een paar dagen voor de herdenking nog een speciale verklaring moet uitgeven, om iedereen te laten weten wie er nu eigenlijk herdacht moeten worden geeft al aan hoe men over de hele linie heeft gefaald. En zelfs met deze verklaring gaat men verder de boot in. Want er werd wel gezegd dat alleen slachtoffers van de Tweede Wereld Oorlog mogen worden herdacht en geen Duitsers en foute Nederlanders. Maar er werd ook aan toegevoegd dat ook slachtoffers van andere conflicten en interventies in de herdenking worden meegenomen. Dat blijft een foute benadering.

Als het Comité zijn verstand gebruikt zal het een veel duidelijker lijn trekken. 4 Mei moet alleen voor de slachtoffers van der Tweede Wereld Oorlog zijn. Zowel militaire als burgerslachtoffers, slachtoffers van vervolging en de gevallenen uit het verzet. Daar moet het bij blijven. Gevallenen uit andere conflicten en interventies kunnen worden herdacht op Veteranendag. Als deze lijn wordt getrokken is het afgelopen met de verwarring en kunnen pijnlijke conflicten zoals in Vorden worden vermeden. Wie dan Duitsers wil herdenken mag dat op andere dagen doen. Het gaat er om dat de scheiding tussen slachtoffers en daders weer duidelijk wordt getrokken. Dan kan er niemand meer met de herdenking aan de haal gaan.

Waakzaamheid blijft dus geboden want de keuzes van het Comité in het verleden waren op zijn zachtst gezegd niet bepaald de beste. De druk moet dus op de ketel blijven en eigenlijk moeten we het Comité onder curatele stellen. Laten ze eerst maar eens bewijzen dat ze van de problemen van de laatste jaren daadwerkelijk iets hebben geleerd. Als we ze gewoon hun gang laten gaan is de kans groot dat over een paar jaar niemand meer weet wat we op 4 Mei nu precies aan het doen zijn. En dat zou een tragedie zijn.

Ter afsluiting; hulde aan de Joodse organisaties en de antifascisme organisaties, uit Nederland en Duitsland, die er voor hebben gezorgd dat Vorden uiteindelijk de juiste weg vond. Protest en demonstratie werken nog steeds. Dat is misschien wel de belangrijkste les van deze hele droevige geschiedenis. 

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen